Wijn is grosso modo op te delen in twee groepen: bewaarwijn en wijn om jong te drinken.

Bewaarwijn

Dit is wijn speciaal gemaakt om beter te gaan smaken na rijping. Een bewaarwijn is niet gemaakt om jong te drinken en is, na het bottelen, sterk qua smaakintensiteit. Als een bewaarwijn goed is gemaakt, zal de wijn na het rijpen op de fles over het algemeen smaakvoller zijn dan jong te drinken wijn. Een klein gedeelte van de wijn te koop in de handel is gemaakt om te bewaren.

Jong te drinken wijn

Dit is wijn gemaakt om direct of kort na het bottelen te drinken. Jong te drinken wijn is ongeschikt om te rijpen en zal na verloop van tijd achteruit gaan in smaak. Veruit het grootste gedeelte van de wijnen is gemaakt om jong te drinken.

Hoe lang is ongeopende wijn te bewaren?

Voor jong te drinken witte, rode en rosé wijn is het volgende het geval: het overgrote deel van wijnen in de prijsvork €7 à €12, is gemaakt om direct te drinken of na maximaal 1 à 2 jaar na bottelen. Dit gaat zeker op voor rosé en witte wijn. Rode wijn is over het algemeen iets langer houdbaar.

Jong te drinken wijnen zijn in de winkel over het algemeen de volgende:

  • Standaard wijn zonder geografische indicatie. Huiswijnen bijvoorbeeld.
  • De meeste rosés.
  • Wijn gebotteld binnen 6 maanden na oogst. Een voorbeeld is een wijn met de aanduiding nouveau zoals Beaujolais gemaakt van Gamay druiven.

Het verschil in smaak tussen bewaarwijn en jong te drinken wijn.

Gerijpte wijn is zacht en subtiel van smaak, heeft een breed smaakpalet, een fijne textuur, is in balans en heeft een lange afdronk. Jonge wijn is fris, fruitig en heeft over het algemeen een korte afdronk.

Vooral bij rode bewaarwijn is het verschil met een jong te drinken wijn merkbaar. Rode bewaarwijn heeft, wanneer net gebotteld, veel tannines en (te) sterke smaken. Hij proeft bijvoorbeeld erg fruitig en heeft een stevige geur. De tannines zorgen voor een droog en stroef gevoel in de mond. Door de wijn te laten rijpen komen de subtiele smaak, geur en textuur naar boven en verdwijnt de smaak van tannines. Tannines zorgen tijdens het rijpingsproces mede voor goede rijping van de wijn. Witte bewaarwijn bevat minder tannines dan rode wijn.

Een ander verschil in smaak zit in de afdronk, ofwel de smaak die achterblijft in de mond als de wijn is doorgeslikt. Een bewaarwijn heeft een langere en sterkere afdronk dan jong te drinken wijn. Een lange afdronk wordt gezien als een kenmerk van hoge kwaliteit door wijnkenners.

Sommige wijndrinkers drinken bewaarwijnen graag jong en houden juist van de sterke smaken en tannines. Een voorbeeld van tanninerijke rode wijn is jonge Bordeaux.

Het rijpingsproces bij bewaarwijn.

Wijn is een mix van onder andere tannines, pigmenten en smaakelementen. Tesamen noemt men deze elementen polyfenolen. Chemische reacties tussen onder andere de polyfenolen, zuurstof en zuren in de fles zetten de stoffen na verloop van tijd om in nieuwe en complexere elementen. Er is nog veel onbekend op het gebied van het rijpen van bewaarwijnen. Men weet niet precies wat zich afspeelt in de fles tijdens het rijpingsproces van wijn. Hieronder is beschreven hoe men momenteel vermoedt dat rijping van wijn op de fles verloopt. Omdat rode wijn anders rijpt dan witte wijn, zijn beide uitgewerkt. Het is alleen van toepassing op wijnen die gemaakt zijn om te rijpen.

Rode wijn

Door rode wijnen te laten rijpen worden ze zachter van smaak, anders van kleur en er vormt zich sediment. De oorzaak van deze veranderingen komt doordat er zich in de wijn natuurlijke chemische processen afspelen.

Plantaardige chemische verbindingen (polyfenolen) in combinatie met plantaardige blauw/rode kleurstoffen (anthocyanen) en organische verbindingen die voor o.a. smaak zorgen (flavonoïden) veranderen in andere chemische elementen. De polyfenolen reageren met elkaar onder invloed van kleine hoeveelheden zuurstof en lossen op. Hieruit ontstaan afgeleide bestandsdelen die zorgen voor een verandering van de kleur en textuur van de wijn. Wanneer de deeltjes een bepaalde grootte bereiken, slaan ze neer als donker roodbruin sediment.

Tegelijk met de visuele verandering, is er ook een verandering van smaak en geur. Smaakcomponenten reageren met elkaar en met de polyfenolen en veranderen langzaam de geur van de wijn. Esters – een organische verbinding die wordt gevormd door de combinatie van zuren en alcoholen – vormen allerlei aroma’s.

De mate waarin de rijping plaatsvindt wordt beïnvloed door opslagcondities (vooral temperatuur), de conditie van de kurk of andere afsluiting, zuurstof in de hals, de zuurgraad en de concentratie zwaveldioxide.

Witte wijn

Bij witte wijn verloopt het rijpingsproces anders dan bij rode. Over het precieze verloop van het proces is minder bekend dan het rijpen van rode wijn.

Wat men weet is dat de chemische stof glycoside een belangrijke rol speelt bij het ontstaan van aroma’s tijdens het rijpen. Ook heeft witte wijn minder polyfenolen dan rode wijn. Polyfenolen hebben waarschijnlijk sterke invloed op de kleur en astringente smaak (het samentrekkende, ruwe en wrang gevoel van het gehemelte in de mond). Door reacties van de polyfenolen wordt de wijn met de tijd bruiner van kleur wat men “oxidatie” noemt.

Wat men verder weet is dat:

  • Witte wijn met een lage concentratie polyfenolen goed rijpt.
  • Witte wijn met een hoog zuurgehalte beter rijpt.
  • Wijn waarbij de druiven zijn aangetast door de schimmel botrytis een zeer groot vermogen heeft om te rijpen.
  • Witte wijn die gerijpt heeft op een houten vat beter rijpt dan wijn gefermenteerd in bijvoorbeeld een RVS vat en later overgegoten naar een houten vat. Daarentegen hebben ook veel witte wijnen die niet op een houten vat hebben gelegen een goed bewaarpotentieel.

Stadia in het rijpingsproces van bewaarwijn

Wijn lijkt tijdens het rijpen door een aantal stadia te gaan. In elk stadium heeft de wijn net even een iets andere smaak. Qua timing zijn de stadia onvoorspelbaar. De stadia zijn als volgt:

  • Het eerste stadium is: de wijn is nog jong en vol met heerlijk fruit, maar een beetje simpel en weinig complex.
  • Na verloop van tijd (na enkele maanden tot een paar jaar) lijkt de wijn opgesloten te zijn. De smaakaroma’s verdwijnen en qua geur is de wijn er niet op vooruit gegaan.
  • Een aantal jaren later begint de wijn weer te ruiken als wijn en heeft het een groter smaakpalet.
  • Na dit stadium belandt de wijn in het beste stadium waarin hij volop ontwikkeld lijkt te zijn en heerlijk is van smaak, textuur, lengte en het belangrijkste: in balans.
  • Als de wijn vervolgens te lang door rijpt, zal de smaak van zuur gaan domineren.

Wanneer is bewaarwijn 'op dronk'?

Hier is geen precies antwoord op te geven, het is namelijk onvoorspelbaar. Dit komt doordat er veel factoren zijn die de rijping beïnvloeden zoals de samenstelling van de wijn en externe factoren zoals temperatuur, zuurstof en licht. Experts en wijnmakers kunnen alleen maar opgeven wanneer ze verwachten dat de wijn op z’n best zal zijn. Ook zijn er verschillen per jaargang. De samenstelling van wijn is elk jaar anders omdat druiven op andere manier rijpen door bijvoorbeeld klimatologische omstandigheden. Het ene jaar hebben druiven een dikke schil door droogte waardoor de wijn langer te rijpen is, een ander jaar zijn de schillen dun door nattere weersomstandigheden waardoor de wijn minder lang te rijpen is.

Per fles van hetzelfde jaargang komen ook variaties voor. Bijvoorbeeld kan een doos wijn van twaalf gevuld zijn met wijn van verschillende batches. Ook kunnen flessen verschillen omdat er bij de ene fles meer zuurstof door of langs de flesafsluiting is gesijpeld dan bij de andere. De afmeting van de fles kan ook een factor zijn. In een kleine wijnfles is meer zuurstof per volume aanwezig in de fles dan bij een grote fles. Doordat er meer zuurstof in de fles zit rijpt de wijn sneller.

Door de tijd heen heeft men geleerd welke wijnen wel en niet goed te rijpen zijn. De beste bewaarwijnen zijn de Cru Classé wijnen uit de Bordeaux en wijnen van de Pinot Noir druif uit de Bourgogne.

Om te weten te komen wanneer een bewaarwijn het beste te drinken isloont het vaak om de website van de wijnmaker en recensies van wijnexperts te lezen. Wijnmakers weten als beste wanneer hun wijn het beste op smaak is en zetten dit soms op hun website.

Welke wijn is lang te bewaren?

Of een wijn lang te bewaren is, hangt af van de vraag of de wijn profijt zal hebben van rijping.

Deze algemene regels zijn er met betrekking tot het rijpen van wijn:

  • Rode wijn: hoe hoger de hoeveelheid smaakcomponenten en polyfenolen, in het bijzonder tannine, hoe beter de wijn zich kan ontwikkelen.
  • Witte wijn: hoe zuurder de wijn, hoe langer de wijn zich kan ontwikkelen.

De wijnmaker heeft invloed op het rijpingspotentieel van een wijn. Hij kan bijvoorbeeld meer tannines aan de wijn toevoegen door de schillen langer in contact te laten zijn met het druivensap waardoor het bewaarpotentieel toeneemt. Het is dus aan de wijnmaker of een wijn bewaarpotentieel zal hebben of niet.

Het herkennen van bewaarwijn

Waaraan is een bewaarwijn te herkennen? Deze vraag is beantwoord door eerder besproken onderwerpen samen te vatten.

Een bewaarwijn is te herkennen aan:

  • De kleur van de wijn:De regio waar de wijn vandaan komt geeft een aanwijzing. In de onderstaande lijst staan bekende regio’s die bewaarwijnen voortbrengen.
    • Bepaalde rode en witte wijnen zijn geschikt om te rijpen.
    • Maar heel weinig rosé wijnen zijn gemaakt om te rijpen.
  • De gebruikte druivensoort. Bij rode wijn produceren druiven met een dikke schil geschikte bewaarwijnen. In de onderstaande lijst staan rode en witte druiven die bewaarwijnen voortbrengen.
  • De prijs van de wijn. Voor goede bewaarwijn wordt over het algemeen meer betaald. Een goede Bordeaux, Bourgogne of Barolo kan erg prijzig zijn. Er zijn gunstiger geprijsde kwalitatieve bewaarwijnen uit bijvoorbeeld Spanje of Portugal. Hier worden over het algemeen andere druivenrassen gebruikt dan in Frankrijk en Italië, dus is de smaak van de wijnen anders.
  • Het merk; de meeste merkwijnen zijn niet geschikt om te bewaren.
  • De aangegeven indicatie van de producent, wijnverkoper of wijncriticus.
  • Na opening: de astringente smaak van tannine bij rode wijn. In de mond is dan hetzelfde stroeve gevoel te ervaren als bij een lang getrokken kopje thee. Wijnen die jong veel tannine bezitten zijn meestal geschikt om te bewaren.
  • Sediment of drap in rode wijn kan een aanwijzing zijn.

Lijst met witte en rode bewaarwijnen

Over het algemeen zullen de wijnen van betere kwaliteit van onderstaande druiven en genoemde regio’s verbeteren qua smaak en subtiliteit door ze lang te bewarenIn de lijst staat bij sommige regio’s en druiven hoe lang de wijn bewaard of gerijpt kan worden. Hoe lang een wijn precies gerijpt moet worden is niet te zeggen zoals eerder omschreven in dit artikel.

Rode wijnen uit de streken

  • Bijna alle wijnen verkocht in de detailhandel voor onder de € 10 à € 12 (1-3 jaar), met uitzondering van enkele wijnen uit de Rhône, Spanje en Portugal
  • Bordeaux en Madiran (5-25 jaar)
  • Bourgogne (4-20 jaar)
  • Rioja (5-20 jaar)
  • Noordelijke Rhône (4-15 jaar; Hermitage kan langer)
  • Ribera del Duero (3-15 jaar)
  • Barolo en Barbaresco (5-13 jaar)
  • Zuidelijke Rhône (3-10 jaar)
  • Chianti (4-10 jaar)
  • Languedoc-Roussillon (3-8 jaar)
  • Brunello di Montalcino
  • Côte-Rôtie
  • Châteauneuf-du-Pape

Rode wijnen gebaseerd op de druiven

  • Cabernet Sauvignon (7-17 jaar)
  • Syrah/Shiraz (4-12 jaar)
  • Pinot Noir (4-10 jaar)
  • Grenache (3-8 jaar)
  • Tempranillo
  • Nebbiolo
  • Aglianico
  • Argentijnse Malbec

Witte wijnen uit de streken

  • Bijna alle wijnen verkocht in de detailhandel voor onder de € 10 à € 12 (1-2 jaar)
  • Chablis (3-15 jaar)
  • Bourgogne (3-10 jaar)
  • Sauternes
  • Zoete wijn uit de Jurançon
  • Droge, witte wijn uit de Bordeaux

Witte wijnen gebaseerd op de druiven

  • Zoete wijnen van botrytus aangetaste druiven (5-35 jaar)
  • Riesling (3-20 jaar)
  • Chenin Blanc (3-15 jaar)
  • Chardonnay (2-6 jaar)
  • Sauvignon Blanc (1-5 jaar)
  • Viognier (1-3 jaar)